Айдан Қалжан

Жеке іс-шаралар индустриясында кәсіби режиссерлерге деген сұраныс, әсіресе елдің ірі қалаларында, әлдеқашан артып отыр. Кейде бірнеше маңызды бөлімдері бар тұтас бір шара білікті режиссерлік басшылықсыз өз мәнін жоғалтып, толыққанды әсер қалдырмауы мүмкін. Бұл — табиғи құбылыс, өйткені режиссердің көзқарасы кез келген іс-шараның идеясын қалыптастырып, оның негізгі мазмұнын айқындайды. Сценарийге қанша би, ән немесе цирк нөмірін қоссақ та, олар қонақтардың жиналу себептерімен мағыналы байланыс таппаса, бүкіл қойылым артық, үйлесімсіз әрі дәмсіз болып көрінеді.

Әрбір оқиғаның өзіне тән баяндау желісі болады — кейіпкерлердің жеке тарихтары, алдыңғы шаралардың хронологиясы, мәдени және ақпараттық күн тәртібі, есте қаларлық оқиғалар. Алайда бұл элементтер бір-бірімен байланыспай, ретсіз тізбектелсе, олардың көрерменге әсері төмендейді. Сондықтан режиссер — іс-әрекет пен мағынаның арасындағы басты дәнекер. Ол әр көрерменге дәл осы сәтте осы мерекенің куәсі болып отырғанының мәнін сезінуге көмектеседі.

Көп жағдайда ең креативті режиссерлер хореографтардың арасынан шығады, өйткені олар көрерменге берілетін эмоционалды хабардың табиғатын терең түсінеді. Хореографиямен айналысқан адам алты минуттық қысқа номерден әлдеқашан асып түсетін кең ойлай алады; режиссерлік болмыс би тіліне деген құштарлықты сақтай отырып, соны жаңа түрде жеткізуге жол іздейді. Әрине, режиссураның басқа да бағыттары бар — мұнда эмоция емес, қатаң жүйелілік пен үздіксіз оқиға желісін қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық дағды бірінші орынға шығады. Бұл бағыт та маңызды әрі қажет, әсіресе эмоциялар тасып, шығармашылық толқын күшейген сәттерде бірізділікті сақтауға мүмкіндік береді. Бірақ көрерменнің жүрегіне жететін әсерлі, жанды режиссура хореографтардың қиялынан туады.

Біздің бас режиссеріміз Айдан Қалжан — дәл осындай шығармашылық дауылды іздейтін тұлға. Оның шығармашылық жолында күрделі, әсерлі әрі есте қаларлық қойылымдардың мол қоры бар. «Астана Опера» театрының әртісі және бишісі ретінде ол спектакльден премьераға дейінгі барлық кезеңді кәсіби тұрғыда меңгеріп, тіпті театрдың атмосферасының өзін шығармашылық шабытқа айналдырады. Айданның ерекшелігі — болашақ қойылымды ойластыру барысын терең сезінуі және әртістердің нақты қатысуымен оның орындалу механизмін кезең-кезеңімен айқындай білуі. Ол 15 жылдан бері балетмейстер және режиссер атағын абыроймен алып келеді.

Ал келесі жолы сіз өз қиялыңызды дәл түсініп, сауатты түрде жүзеге асыра алатын режиссер іздесеңіз — Айдан Қалжанды есте сақтаңыз. Өйткені кез келген қойылымның жаны — оның мағынасы мен сюжеті.